بسيار به قتل رساندند . « 1 » ظاهراً در اين دوره ، على رغم رعايت تقيّه و تلاش‌هاى پنهانى شيعيان ، حكومت نسبت به وجود فرزندى براى امام يازدهم مشكوك شده بود ، چنان كه به دستور معتضد ، جمعى از شيعيان و وكيلان امام را دستگير و زندانى كردند . او همچنين گروهى از سربازان خاصّ خود را مأمور كرد تا به سامرّا رفته ، خانهء سابق امام يازدهم را بازرسى كنند و هر كس را در آن جا يافتند ، به قتل برسانند . « 2 » يكى از مشكلات شيعيان در اين دوره كه موجبات سختگيرىهاى بيشتر حكومت را فراهم مىساخت ، رويدادهاى سياسى و به طور خاص ، قيام‌ها بودند كه از سوى فرقه‌هاى ديگر منسوب به شيعه برپا مىشدند و ناخواسته حكومت را به كلّ جامعهء شيعه بدگمان مىكردند . از اين موارد به طور خاص مىتوان به قرمطيان - كه شاخه‌اى از اسماعيليّه به شمار مىرفتند - اشاره كرد كه حركت‌هاى تندروانه‌اى در كوفه و عراق آغاز كرده بودند و به تدريج ، دامنهء آن به بحرين و سوريه نيز كشيده شد و اگر چه اقدامات آنان بر خلاف رويّهء معمول سياسى شيعه بود ، ولى گرفتارىهايى را براى شيعيان به همراه داشت . از اين رو لازم بود تا موضع شيعيان در بارهء اين فرقه‌ها و اقداماتشان روشن و اظهار گردد . شايد بيزارى امام مهدى عليه السلام در يكى از توقيعات خود از ابو الخطّاب و اصحاب و پيروان و عقايد او و نيز بيزارى از همنشينى با آنان ، اشاره به همين افراطگرايى مذهبى باشد . « 3 » علماى شيعه نيز در همين جهت در حركتى علمى ، به تأليف كتاب‌هايى در ردّ عقايد غاليان و اسماعيليان و قرامطه پرداخته‌اند . « 4 »

--> ( 1 ) . مروج الذهب : ج 4 ص 683 ، الكافى : ج 1 ص 525 . ( 2 ) . الغيبة ، طوسى : ص 248 . ( 3 ) . كمال الدين : ص 485 . ( 4 ) . ر . ك : الفهرست ، طوسى : ص 198 .